कोरोना विषाणूसाठी निसर्गाचे धडे मिटवले जाणार नाहीत;

दुसर्‍या महायुद्धातील भयावह म्हणून वर्णन केल्या जाणार्‍या कोरोना विषाणूबरोबरच्या युद्धासारख्या भयानक परिस्थितीतील इतर बाबींकडे नजर टाकल्यास, निसर्गही संपूर्ण जगाला शिस्तबद्ध, संयमित व सुरक्षित जीवनशैलीचा धडा शिकवित आहे.निसर्गाचे महत्त्व, त्याचे संवर्धन, सुसंवाद आणि मानवांशी परस्परसंवादाचा धडा, गेल्या 45 वर्षांपासून दरवर्षी 5 जूनला जागतिक पर्यावरण दिन म्हणून शिकविला जात होता, आम्हाला कोरोना विषाणूच्या साथीने धक्का बसला. प्रयत्न केला आहे. यावेळी हा दिवस रंगहीन आहे, ना हवामान बदल आहे, ना जागरूकता मेळावा आहे, ना उत्सव नाही, ना सेमिनार आहे. गेल्या 4 महिन्यांत जग बदलले आहे. आपण अशा महामारीच्या युगात जगत आहोत, जिथे अंतर नाही, अंतर नाही. शिंका येणे, खोकला येणे, मिठी मारणे किंवा हात थरथरणे ही भीती देखील वाढू लागली आहे. घरात कैद झालेला प्रत्येक माणूस भीतीच्या छायेत श्वास घेत आहे. आजपर्यंत जगात कोरोनामुळे झालेल्या 4 लाख मृत्यूंचे शोक कसे साजरे करावे आणि 65 लाखाहून अधिक आजारी लोकांचे दु: ख कसे साजरे करावे ज्यांचे शाप आहे, कोणाच्या चुकीवर अश्रू वाहायचे? परंतु एक गोष्ट स्पष्ट झाली आहे की, मानवांचा सर्वात जास्त मृत्यू झाला आहे आणि ते संसर्गामुळे बळी पडले आहेत, जेथे हवेतील प्रदूषणाचे विष सर्वात जास्त राहिले आहे. कोरोनाच्या आकारात, निसर्ग पुन्हा म्हणत आहे की मानवांना जागृत करण्यासाठी अद्याप वेळ आहे, अन्यथा आपली कहाणी फक्त पुस्तकांमध्ये असेल

1974 पासून संयुक्त राष्ट्र संघटनेच्या पुढाकाराने दरवर्षी 5 जून रोजी साजरा होणार्‍या जागतिक पर्यावरण दिनाची यावर्षीची थीम जैवविविधता आहे. ही थीम हवामान बदलांच्या चिंतेसह सर्व प्रकारच्या निसर्गाच्या संवर्धनाचा संदेश आहे. वर्षानुवर्षे, आम्ही हजारो शहरांना सिमेंट इमारती, प्रगती, स्पर्धा आणि आपत्तीच्या शर्यतीत कारखान्यांमध्ये रूपांतरित केले. ग्राउंड, आकाश, पाण्याची शर्यत, वृक्षतोडी आणि उद्योगांच्या गगनचुंबी इमारतींच्या धूरमुळे वातावरण इतके प्रदूषित झाले आहे की मानवाकडून झाडे, पृथ्वी, सजीव जीव पाण्यात श्वास घेणे प्रत्येकासाठी कठीण झाले. आहे. दिल्ली, मुंबई, कोलकाता यासारख्या शहरात ठराविक दिवसांवर आपण मुखवटाशिवाय रस्त्यावरही चालत नाही. तेथे आता संपूर्ण जगात एका विषाणूने प्रत्येकाला मुखवटा घालायला भाग पाडले.

जेथे जास्त प्रदूषण, अधिक मृत्यू
जागतिक आरोग्य संघटनेच्या आरोग्य आणि पर्यावरण विभागाच्या संचालिका डॉ. मारिया नीरा यांनी एका संशोधनाचे हवाला देत म्हटले आहे की अमेरिका न्यूयॉर्क आहे किंवा इटली हे मिलान आहे. इराणमधील भारत, मुंबई, अहमदाबाद, सूरत किंवा तेहरानमध्ये जास्त प्रमाणात air ० टक्के मृत्यू जास्त वायू प्रदूषण असलेल्या शहरांमध्ये झाले आहेत. जगातील सर्वाधिक प्रदूषित 30 शहरांपैकी 21 ही भारतातील आहेत. यापैकी बर्‍याच शहरांमधील हवेची गुणवत्ता जागतिक आरोग्य संघटनेने ठरवलेल्या मानदंडांपेक्षा दहा पट वाईट आहे.

कॅलिफोर्निया विद्यापीठाच्या संशोधक क्रिस्टीन जॉनसन यांनी एका नवीन अभ्यासानुसार असे नमूद केले आहे की २००२ मधील एसएआरएस रोग, इबोला २०१ 2013 मध्ये आफ्रिकेत पसरला होता आणि आता जगात विनाश ओढवणा is्या कोरोना ही सर्व प्राण्यांपासून मनुष्यांपर्यंत पसरलेल्या विषाणूची साथीची उदाहरणे आहेत. आपण वन्यजीव आणि त्यांच्या रहिवाश्यावर ज्या प्रकारची छापेमारी करतो त्याचा थेट परिणाम म्हणजे हा विषाणू प्राण्यांमधून आपल्या जगात आला आहे. निसर्गाशी छेडछाडीचा हा परिणाम आहे की आता हे प्राणी आपल्याबरोबर व्हायरस सामायिक करीत आहेत. जागतिक पर्यावरण दिनानिमित्त आपण या छेडछाडीपासून दूर राहण्याचा संकल्प केला पाहिजे, अन्यथा आम्ही सार्स, इबोला आणि कोरोनासारख्या साथीच्या आजारांना उत्तर देत राहू.

लॉकडाउनने निसर्गात कसा फरक केला
दुसर्‍या महायुद्धातील भयावह म्हणून वर्णन केलेल्या कोरोना विषाणूसारख्या भयावह परिस्थितीच्या इतर बाबींकडे नजर टाकल्यास, निसर्गही संपूर्ण जगाला शिस्तबद्ध, संयमित व सुरक्षित जीवनशैलीचा धडा शिकवित आहे. आपण आकडेवारीच्या आरशात पाहिले तर गेल्या 60 वर्षांच्या सर्व प्रयत्न आणि जागतिक करारानंतरही पर्यावरणाची परिस्थिती सुधारू शकली नाही, जी काही महिन्यांच्या लॉकडाऊनमध्ये होती. निसर्ग स्पष्ट झाला आणि नद्या, समुद्र, प्राणी आणि प्राण्यांनी प्रत्येकाच्या जीवनात हिरवळ परत आणली. डब्ल्यूएचओचा एक अंदाज आहे की वायू प्रदूषणामुळे दरवर्षी सुमारे 7 दशलक्ष मृत्यू होतात. वाहतुकीच्या वाहनांच्या धुरामुळे किंवा सर्व औद्योगिक युनिट बंद पडल्यामुळे त्यांच्याकडून उत्सर्जन शून्याच्या बरोबरीने झाले.बदलाचा फोटो
देशात:एक दिवसाचा लॉकडाउन किंवा सार्वजनिक कर्फ्यू किंवा आपत्कालीन परिस्थितीशिवाय घरात राहण्यास काय फरक पडतो, निसर्गाने आपल्याला त्याचे तेजस्वी स्वरूप दर्शविण्याचा प्रयत्न केला आहे. 22 मार्च रोजी पंतप्रधानांनी कोरोना साथीच्या आजारापासून बचाव करण्यासाठी आणि त्यांच्या संरक्षणासाठी सार्वजनिक कर्फ्यू लावण्याची विनंती केली असता, 22 मार्च रोजी जेव्हा देशातील लोक घरे सोडत नाहीत, रस्त्यावर वाहने पळत नाहीत, ट्रॅकवर गाड्या धावत नाहीत तेव्हा सर्व काही शांत व अस्वस्थ राहिले. प्रदूषणाची पातळी मोठ्या प्रमाणात कमी झाली आहे. हे लॉकडाऊन जिंकून आता आम्ही तिसर्‍या महिन्यात जात आहोत. प्रदूषण नियंत्रण मंडळाच्या आकडेवारीवरून असे दिसून आले आहे की दिल्ली, मुंबई, भोपाळ यासह प्रत्येक शहराची हवा स्वच्छ किंवा मध्यम ते मध्यम पातळीपर्यंत झाली आहे. दिल्लीत प्रदूषणामुळे धुके होते, तिथे आकाश स्पष्ट होते. देशात दररोज सुमारे चारशेहून अधिक रस्ते अपघातात मृत्युमुखी पडतात, जिथे हे चित्र उलटसुलट झाले आहे, ते शून्य किंवा आजूबाजूला झाले आहे.

प्रदूषणामुळे लपलेले नवीन व जुने पक्षी बाहेर आले आहेत, असे ट्विटही स्पष्टपणे ऐकू येत आहे. भोपाळमधील आशियातील सर्वात मोठ्या तलावांमध्ये आणि मुंबई, चेन्नई, गोव्याच्या समुद्रात बरीच लाटा उसळल्या आहेत आणि बर्‍याच दिवसांनी त्यांचे आवाज इतक्या स्पष्टपणे ऐकू येतात. मध्य प्रदेशातील कुनो-पालपूरची जंगले असो वा भोपाळमधील वनविहार किंवा रतापाणी असो वा गुजरातमधील गीरचे अभयारण्य असो, मानव व वाहनांच्या नादात जगणारे वन्यजीव आता मुक्तपणे फिरताना दिसू शकतात.

रस्ते निर्जन आहेत, पण देखावा साफ झाला आहे. तारे आणि ढग फलकावर अधिक पांढरे दिसू लागले आहेत. जालंधर आणि काठमांडूने कधीही हिमालय पर्वत पाहिले नाहीत, परंतु या दिवसांत या गोष्टी देखील येथून दिसतात. हे दृश्य पाहून लोक आश्चर्यचकित झाले आहेत त्याचप्रमाणे जालंधरमध्ये राहणा people्या लोकांनी अशी छायाचित्रे शेअर केली, ज्यात हिमाचल प्रदेशच्या धौलाधर पर्वतरांगाची शिखरे पाहायला मिळतात. कमी प्रदूषणामुळे संपूर्ण देश इतका स्वच्छ आकाश पाहण्यास सक्षम आहे. नुकत्याच झालेल्या नासाच्या अहवालात असे म्हटले आहे की गेल्या 20 वर्षांत भारतातील वायू प्रदूषण खाली आले आहे.

जगामध्ये :जर आपण अमेरिकेतील न्यूयॉर्क आणि बोस्टनसारख्या शहरांबद्दल चर्चा केली तर गेल्या वर्षीच्या तुलनेत यंदा प्रदूषण 50 टक्क्यांनी कमी झाले आहे. युरोपमधील उपग्रह प्रतिमा दाखवतात की उत्तर इटलीमधून नायट्रोजन डाय ऑक्साईड उत्सर्जनाचे प्रदूषण 30 टक्क्यांपर्यंत कमी झाले आहे. हे जंगली प्राणी पहिल्यांदाच फिरताना पहात आहेत ज्यांना हे सहसा दिसत नाही अशा ठिकाणी देखील पाहिले जाते. ब्रुसेल्समध्ये, बदकाचे कळप रिकाम्या रस्त्यावर निर्भिडपणे भटकताना दिसतात, म्हणून इटलीच्या प्रसिद्ध शहर व्हेनिसच्या स्वच्छ पाण्यातील मासे तुम्हाला स्पष्ट दिसतील. ब्रिटन आणि स्पेनचीही कथा अशीच आहे. बेल्जियमच्या रॉयल वेधशाळेच्या तज्ज्ञांच्या म्हणण्यानुसार, जगाच्या बर्‍याच भागात लॉकडाऊनमुळे पृथ्वीच्या वरच्या पृष्ठभागावरील कंपन कमी झाले आहेत.

आम्ही काय करू शकतो
- जगाच्या वेगवेगळ्या भागातील सर्व लोकांनी आपल्या सरकारांना सल्ला दिला आहे की कोरोना संकट संपल्यानंतरही दरमहा एक दिवस किंवा वर्षात काही दिवस निसर्गाला एक समान लॉकडाऊनसारखे ब्रेक देण्याची कल्पना विचारात घ्या. .

जीवनासाठी आवश्यक असणारे पाणी, जंगल, जमीन आणि आकाश प्रदूषणमुक्त ठेवण्यासाठी सर्व प्रयत्न केले पाहिजेत. जंगलतोड, अवैध उत्खनन, सुपीक जमिनींचे काँक्रीट जंगलात रुपांतर करण्यास बंदी असावी.

- खासगी वाहनाऐवजी सार्वजनिक वाहने वापरुन वायू प्रदूषण रोखता येईल.

- उत्पादन कंपन्या स्वच्छ इंधन वापरतात, जेणेकरून कमीतकमी कार्बन उत्सर्जन होऊ शकेल.

प्रदूषणापासून नद्या, तलावाचे पाणी कसे वाचवायचे, यासाठी ज्या सर्व कारखान्यातून विषारी पाणी सोडले जाते.

-अनेक कंपन्या हालचाली कमी करण्यासाठी आठवड्यातून दोन दिवस वर्कफ्रॅम होमचे फॉर्म्युला अवलंबू शकतात.

मूलभूत स्तरावर लोकांनी स्वच्छतेकडे अधिक लक्ष दिले पाहिजे आणि पॉलिथिनचा वापर थांबविला पाहिजे.