उत्तराखंडमध्ये चीनच्या सीमेवर तणाव वाढू शकतो, भारताच्या या हालचालीने ड्रॅगन नाराज आहेत

भारत चीन सीमा विवाद वार्ता: लिपुलेखकडे जाणाऱ्या  रस्त्याचे भारत (भारत) ने उद्घाटन केले, तेव्हापासून चीन तापमानविषयक रचनेबाबत प्रश्न उपस्थित करत आहे. त्यानंतर दोन्ही बाजूच्या सैनिकांची गस्तही वाढली. कधीही विवाद न झालेल्या क्षेत्रांवर आता चीन वाद वाढवत आहे.

हायलाइट्स

• तात्पुरते निवारा सीमेपासून 800 मीटर अंतरावर भारताच्या दिशेने बांधण्यात आला आहे.
• तर सीमेपासून 200 मीटर अंतरावर चीनने आपली इलेक्ट्रॉनिक उपकरणे ठेवली आहेत.
• या अधिकाऱ्याने सांगितले की, चीन आता कधीही विवादित नसलेल्या क्षेत्रांवर प्रश्न विचारत आहे.
•  लडाख सीमेनंतर चीनपासून उत्तराखंड सीमेपर्यंत तणाव वाढू शकतो .
•    

नवी दिल्ली: गेल्या एक महिन्यापासून सुरू असलेला लडाख ( इंडिया चायना बॉर्डर स्टँडऑफ) मध्ये भारत आणि चीनमधील तणाव आता दोन देशांमधील दुसऱ्या  सीमेवर पसरत आहे. कोरोना साथीच्या आजारामुळे संपूर्ण जगाने बीजिंग उत्तराखंडच्या सीमेवर एक नवीन युक्ती हलविण्याचा प्रयत्न केला आहे. ड्रॅगनने आता आयआर किंगडमच्या स्क्रिप्टजवळ तयार केलेल्या तात्पुरत्या संरचनेवर आक्षेप घेतला आहे. चीन सीमावर्ती भागात भारताच्या रस्त्यावर चिडून आहे. भारतीय सीमेत बांधलेली ही रचना सीमेच्या आत 800 मीटर अंतरावर आहे. सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, काही दिवसांपूर्वी जेव्हा भारताने लिपुलेखकडे जाणाऱ्या  रस्त्याचे उद्घाटन केले तेव्हा त्यानंतरच चीनने तापमानातील संरचनेवर प्रश्नचिन्ह उभे केले. तेव्हापासून दोन्ही बाजूंच्या सैनिकांची गस्तही वाढली आहे. कैलास मानसरोवर रोड उत्तराखंडमधील लिपुलेख खिंड ओलांडून चीनच्या हद्दीत प्रवेश करून कैलास मानसरोवर यात्रा याच मार्गावरुन जाते. तसेच भारत आणि चीनमधील व्यापारासाठी व्यापारी लिपीमधून चीनमधील टाकलाकोट मार्केटमध्येही जातात. सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, लिपुलेखजवळ भारतीय बाजूने एक टेंपरेरी शेल्टर बांधले गेले आहे, जे प्रवाशांच्या आणि व्यापार्‍यांच्या सोयी लक्षात घेऊन डिझाइन केलेले आहे. पण चीननेही या तात्पुरत्या निवारास आक्षेप घेतला आहे.

चीनला राग आहे कारण
किंबहुना भारताने लिपुलेख खिंडीत पूल बांधला आहे. त्याचे उद्घाटन संरक्षणमंत्री राजनाथ सिंह यांच्या हस्ते झाले. भारत आता शेजारच्या चीनचा विचार लक्षात घेऊन अष्टपैलू तयारी करण्यात गुंतला आहे. १७००० फूट उंचीचा लिपुलेख पास उत्तराखंडच्या धारचुलाशी सहज कनेक्ट होईल. त्यानंतर भारतीय पदांवर पोहोचणे खूप सोपे होईल. या रस्त्याची लांबी 80 किलोमीटर आहे. लिपुलेख खिंडीतून मानसरोवर सुमारे ९० किमी अंतरावर आहे. पूर्वी तिथे पोचण्यासाठी तीन आठवडे घ्यायचे. आता कैलास-मानसरोवरला जाण्यासाठी फक्त सात दिवस लागतील. बुंदीच्या पलीकडे 51 कि.मी. लांब आणि तवाघाट ते लखनपूर पर्यंतचे २३कि.मी. लांब पारे बांधले गेले होते परंतु लखनपूर ते बुंदी दरम्यानचा भाग खूपच अवघड होता आणि हे आव्हान पूर्ण होण्यासाठी बराच काळ लागला.

बीजिंगची कृत्येत्याला योग्य उत्तर देतील
या रस्त्याचे कामकाज सुरू झाल्याने भारतीय लष्कराला चीनच्या सीमेवर रसद व युद्धकंदील नेणे सोपे झाले आहे. लडाखजवळ अक्साई चीनच्या सीमेवर चिनी सैन्याने अनेकदा घुसखोरी केली आहे. जर याची तुलना केली गेली तर लिंक रोड तयार झाल्याने लिपुलेख आणि कलापाणी क्षेत्रात भारताला रणनीतिकदृष्ट्या पुढे आणता येईल. दोन वर्षांपूर्वी चीनी सैन्याने पिथौरागडमध्ये बाराहोटीमध्ये घुसखोरी करण्याचा प्रयत्न केला होता. हा लिंक रोड तयार झाल्यानंतर चिनी सैन्य असे कॉकटेल करू शकणार नाही.

कधीही विवाद न झालेल्या क्षेत्रांवर चीन विचारत आहे
एकीकडे चीन सीमेपासून 800 मीटर अंतरावर बांधण्यात आलेल्या तात्पुरत्या निवाराबद्दलही विचारत आहे, तर चीनने त्या भागातील सीमेपासून 200 मीटर अंतरावर इलेक्ट्रॉनिक उपकरणे ठेवली आहेत. एका वरिष्ठ अधिका said्याने सांगितले की, भारताने सीमावर्ती भागात पायाभूत सुविधांचा विकास सुरू केल्यापासून, चीन एका बहाण्याने दबाव निर्माण करण्याचा प्रयत्न करीत आहे. त्यांच्या वतीने, ज्या भागात कधी विवाद झाले नव्हते अशा भागातही प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत. पूर्वी चीनची चीन सीमा व वास्तविक नियंत्रण रेषेत चांगली पायाभूत सुविधा होती, परंतु आता भारतीय बाजूनेही पायाभूत सुविधा सुधारण्याच्या दृष्टीने वेगवान काम सुरू आहे आणि असे घडत आहे की स्थानिक लोकांसह तेथे तैनात सुरक्षा दलांनीही यावे. जा आरामदायक

रस्त्यांची कामे 75% पूर्णगेल्या काही वर्षांत भारत-चीन सीमेवर ६१ रस्त्यांचे बांधकाम सुरू झाले असून त्यामध्ये 75% कामही पूर्ण झाले आहे. यात उत्तराखंडमध्ये 14 रस्ते आहेत. उत्तराखंडमधील हे 14 रस्ते एकूण 355 किमी लांबीचे आहेत, त्यापैकी सुमारे 148 किमीचे काम पूर्ण झाले आहे. याशिवाय जम्मू-काश्मीर आणि लडाखमध्ये 12, अरुणाचल प्रदेशात 27, सिक्कीममध्ये 3 आणि हिमाचलमध्ये 5 रस्ते आहेत. हे सर्व धोरणात्मकदृष्ट्या महत्त्वपूर्ण आहेत.

लिपुलेखमध्ये, चिनूक हेलिकॉप्टरच्या मदतीने बनविलेले मार्ग,
केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी म्हणाले की, प्रथमच सीमावर्ती गावे रस्त्याने जोडली जात आहेत आणि कैलास मानसरोवरच्या प्रवाशांना 90 किमीचा प्रवास करावा लागणार नाही. ते चीन सीमेवर रेल्वेने जाऊ शकतात. त्यांनी एकत्र या प्रकल्पाची काही छायाचित्रेही शेअर केली. त्यामध्ये चिनुक  हेलिकॉप्टरमध्ये गुंजीपर्यंत मशीनरी नेलेले चित्र दिसते.

भारत आता शेजारच्या चीनला लक्षात घेऊन अष्टपैलू तयारीत व्यस्त आहे. १७००० फूट उंचीचा लिपुलेख पास उत्तराखंडच्या धारचुलाशी सहज कनेक्ट होईल. त्यानंतर भारतीय पदांवर पोहोचणे खूप सोपे होईल. या रस्त्याची लांबी 80 किलोमीटर आहे. लिपुलेख खिंडीतून मानसरोवर सुमारे ९० किमी अंतरावर आहे. पूर्वी तिथे पोचण्यासाठी तीन आठवडे घ्यायचे. आता कैलास-मानसरोवरला जाण्यासाठी फक्त सात दिवस लागतील. बुंदीच्या पलीकडे ५१ कि.मी. लांबी आणि तावाघाट ते लखनपूर पर्यंतचे २३ कि.मी. लांब पारे बांधले गेले होते परंतु लखनपूर ते बुंदी दरम्यानचा भाग खूपच अवघड होता आणि हे आव्हान पूर्ण होण्यासाठी बराच वेळ लागला. या रस्त्याचे कामकाज सुरू झाल्याने भारतीय लष्कराला चीनच्या सीमेवर रसद व युद्धकंदील नेणे सोपे झाले आहे. लडाखजवळ अक्साई चीनच्या सीमेवर चिनी सैन्याने अनेकदा घुसखोरी केली आहे. तुलना केली तर स्क्रिप्ट रोड आणि कलापानीची स्क्रिप्ट च्या क्षेत्रामध्ये भारताची रणनीती ओलांडली जाऊ शकते दोन वर्षांपूर्वी चीनी सैन्याने पिथौरागडमध्ये बाराहोटीमध्ये घुसखोरी करण्याचा प्रयत्न केला होता. हा लिंक रोड तयार झाल्यानंतर चिनी सैन्य असे कॉकटेल करू शकणार नाही.